Yapay Zeka Daha Ucuz Diye İşçi Çıkarmak Hukuka Aykırı Sayıldı

Yapay zeka, birçok sektörde işleri hızlandıran ve maliyetleri azaltan bir teknoloji olarak öne çıkıyor. Ancak bu dönüşüm, çalışanların hakları söz konusu olduğunda çok daha hassas bir alana giriyor. Çin’de görülen yeni bir dava, şirketlerin yalnızca “AI daha ucuz yapıyor” diyerek çalışanları işten çıkaramayacağını ortaya koydu.

Karar, küresel ölçekte büyüyen bir tartışmaya da ışık tutuyor. Çünkü şirketler müşteri hizmetlerinden yazılıma, veri kontrolünden içerik moderasyonuna kadar birçok alanda yapay zeka sistemlerini daha fazla kullanmaya başladı. Ancak mahkeme, teknolojik dönüşümün bütün yükünün çalışanlara aktarılmasının hukuken kabul edilemeyeceğini vurguladı.

Yapay Zeka Gerekçesi Mahkemeyi İkna Etmedi

Çin’deki davada Zhou isimli bir çalışan, bir teknoloji şirketinde soru kalite denetçisi olarak görev yapıyordu. Aylık 25.000 yuan maaş alan çalışan, kullanıcılar ile AI modelleri arasındaki çıktıları değerlendiriyor, hatalı cevapları kontrol ediyor ve gizlilik ihlali oluşturabilecek içerikleri ayıklıyordu. Şirket daha sonra bu görevin yapay zeka tarafından daha ucuza yapılabildiğini savunarak çalışanı başka bir pozisyona geçirmek istedi.

Ancak teklif edilen yeni pozisyonda maaş 15.000 yuan seviyesine düşürülüyordu. Zhou bu değişikliği kabul etmeyince şirket iş sözleşmesini feshetti. Mahkeme ise bu yaklaşımı hukuka aykırı buldu. Karara göre, bir şirketin AI teknolojisini benimsemesi tek başına iş sözleşmesinin artık yürütülemez hale geldiği anlamına gelmiyor.

Mahkeme ayrıca maaştaki ciddi düşüşün adil bir yeniden görevlendirme sayılamayacağını belirtti. Bu nedenle işten çıkarma hukuka aykırı kabul edildi. Karar, şirketlerin teknolojik dönüşüm yaparken çalışanların meşru haklarını ve ekonomik durumunu dikkate almak zorunda olduğunu açıkça ortaya koyuyor.

Şirketler Önce Eğitim ve Geçiş Desteği Sunmalı

Hangzhou mahkemesi, şirketlerin teknolojik gelişmeleri takip etme hakkı olduğunu kabul ediyor. Ancak bu hakkın sınırsız olmadığını da vurguluyor. Mahkemeye göre işverenler, yapay zeka nedeniyle görevleri değişen çalışanlara öncelikle yeniden eğitim, farklı görevlere geçiş ve makul uyum süreci sunmalı.

Benzer bir kararın Pekin’de de verildiği aktarılıyor. Harita verisi toplama işi AI sistemleriyle değiştirilen bir çalışanın işten çıkarılması da hukuka aykırı bulunmuştu. Bu kararda da şirketin AI kullanma tercihinin gönüllü bir iş stratejisi olduğu ve bu stratejinin risklerinin doğrudan çalışana yüklenemeyeceği ifade edildi.

Bu kararlar, yalnızca Çin’deki birkaç davayla sınırlı kalmayabilir. Dünya genelinde şirketler yapay zeka yatırımlarıyla iş gücünü yeniden şekillendirirken, hukuk sistemlerinin de bu dönüşüme nasıl yanıt vereceği kritik hale geliyor. Görünen o ki teknoloji ilerleyebilir, ama çalışan haklarını yok sayarak ilerlemesi artık eskisi kadar kolay olmayacak.

Google Fotoğraflar, “Yapay Zeka Geliştirme” Özelliğine Kavuştu