Yıllardır internetin en güvenilir bilgi kaynaklarından biri olarak görülen Wikipedia, bu kez alışılmadık bir tehlikeyle karşı karşıya. Yapay zekâ destekli sistemlerin, özellikle sohbet botlarının ve arama motorlarının, sitenin içeriklerini izinsiz biçimde kullanması büyük bir kriz yaratıyor. Görünürde artan site trafiği aslında “insan değil, bot” kaynaklı çıkınca, Wikipedia yöneticileri gerçek kullanıcı ziyaretlerinde ciddi bir düşüş olduğunu fark etti.

Platformun resmi blogunda yapılan açıklamaya göre, bu botların büyük bölümü yapay zekâ şirketleri tarafından geliştirilen ve insan davranışını taklit eden veri toplayıcılar. Wikipedia yetkilileri, bu durumun sitenin sürdürülebilirliğini tehdit ettiğini, çünkü daha az gerçek ziyaretçinin daha az katkı ve bağış anlamına geldiğini belirtiyor.

Yapay Zekâ, Wikipedia İçeriklerini Kullanıyor Ama Trafiği Azaltıyor

Wikipedia yöneticisi Marshall Miller, resmi açıklamasında mayıs ayında gözlemlenen trafik artışının sevindirici gibi göründüğünü, ancak yeni bot tespit sistemleri sayesinde bunun büyük ölçüde “gizli bot trafiği” olduğunu anladıklarını söyledi. Bu sahte ziyaretler, sitenin istatistiklerini yanıltırken, gerçek kullanıcı etkileşiminde yaklaşık %8 oranında düşüşe yol açtı.

Asıl çarpıcı nokta ise bu botların sıradan spam yazılımlar değil, LLM (büyük dil modeli) geliştiricileri tarafından üretilmiş olması. Bu modeller, Wikipedia içeriklerini gizlice kopyalayıp kendi yanıtlarını üretmekte kullanıyor. Miller, “Bilginin yayılmasından memnunuz, ancak yapay zekâ sistemleri Wikipedia içeriğini kullanırken insanları tekrar Wikipedia’ya yönlendirmeli,” diyerek bu duruma dikkat çekti.

Wikipedia’nın endişesi yalnızca görünürlükle sınırlı değil. Platformun özgür bilgi ideali, yapay zekânın “özetlenmiş özetler” üretmesiyle gölgede kalıyor. Örneğin, bir kullanıcı Google’da Wikipedia’ya ulaşmak isterken artık doğrudan AI tarafından yazılmış özetlerle karşılaşıyor. Bu özetler yüzeysel bilgiler sunuyor ama kaynak bağlantılarına tıklanma oranı giderek azalıyor.

Bu durum, yapay zekâ şirketlerinin interneti “tüketmesi ” olarak görülüyor. Wikipedia içeriği yüz binlerce gönüllünün katkısıyla oluşturulurken, AI sistemleri bu emekleri görünmez hale getiriyor. Böylece bilgiye erişim kolaylaşıyor, ama bilginin kaynağı unutuluyor.

Topluluk şimdi kullanıcıları, katkı yapmaya ve farkındalık yaratmaya çağırıyor. Platform, bilgi özgürlüğünü savunurken, teknolojinin bunu sessizce sömürmesine izin vermemek istiyor. Görünüşe göre yapay zekâ çağında bile, insan emeğiyle üretilmiş bilginin değeri hâlâ tartışmasız.

Elon Musk’tan Wikipedia’ya Rakip: Grokipedia

Wikipedia Yapay Zekadan Ciddi Şekilde Endişeli yazısı ilk önce TeknoBurada üzerinde ortaya çıktı.

Wikipedia, uzun yıllardır kullanıcıların katkılarıyla içeriklerini geliştiren bir platform olarak biliniyor. Ancak son dönemde devreye alınan yapay zeka destekli özetler, Wikipedia editörleri arasında büyük tartışma yarattı. Wikipedia yönetimi, bu yoğun tepkiler nedeniyle yeni özelliği geçici olarak askıya almak zorunda kaldı.

Platform, 2 Haziran’da mobil kullanıcılar için yapay zeka özetlerini test etmeye başlamıştı. Tarayıcı uzantısını kullanan bir grup kullanıcı, her makalenin üst kısmında “basit özet” başlığıyla hazırlanan kısa metinlere erişebildi. Bu özetlerin üstünde sarı renkte “doğrulanmamış” etiketi yer alıyor, kullanıcılar bu etikete tıklayarak içeriği görüntüleyebiliyordu. Ancak deneme aşaması, ikinci günde editörlerden gelen yoğun geri bildirim üzerine durduruldu.

Wikipedia Editörleri Yapay Zeka Özetlerinden Rahatsız

Platform editörleri, yapay zeka özetlerinin doğruluk ve tarafsızlık açısından ciddi sorunlar yaratabileceğini savundu. Bazı editörler, bu özetlerin Wikipedia’nın yıllardır sürdürdüğü güvenilir bilgi anlayışına zarar vereceğini belirtti. Hatta bazı yorumlarda bu özelliğin okuyucuların zekâsına hakaret olduğu ifade edildi.

Editörler, tek bir yapay zekanın hazırladığı özetlerin en üstte yer almasının yanlış bilgilerin yayılmasını kolaylaştıracağını ve diğer editörlerin içerik üzerinde kontrolünü kısıtlayacağını dile getirdi. Geçmişte de benzer örnekler yaşanmış, bazı platformlar yapay zeka özetleri nedeniyle yanlış bilgi yaymakla suçlanmıştı. Bu durum, Wikipedia kullanıcılarını da endişelendirdi.

Wikipedia yönetimi ise yapay zeka özetlerini şimdilik durdursa da içeriklerin farklı okuma seviyelerine uygun hale getirilmesi için yeni yollar aramayı sürdürecek. Yetkililer, insan editörlerin Platformun bilgi kalitesini korumada her zaman önemli bir rol oynamaya devam edeceğinin altını çiziyor. Bu gelişme, teknolojinin bilgi kaynakları üzerindeki etkisinin dikkatle yönetilmesi gerektiğini bir kez daha gösterdi.

Wikipedia’nın Başı Editörlerle Dertte yazısı ilk önce TeknoBurada üzerinde ortaya çıktı.

İnternet sitelerinin enerji kaynaklarına verdiği zarar ve karbon salınımında Reddit, Pinterest ve Alibaba zirveyi paylaşıyor. Peki ama nasıl?

Sera gazı emisyonu küresel bir sorun olmaya devam ediyor. Reddit, Pinterest ve Alibaba, yeni bir araştırmaya göre web’deki karbon kirliliği en fazla olan web siteleri arasında yer alıyor. Çok yüksek sera gazı emisyonuna sahip kaynaklar arasında oyun portalı Nintendo, spor kanalı ESPN ve moda zinciri Uniqlo da yer alıyor.

Enerji karşılaştırma platformu uSwitch tarafından yayınlanan bir rapor, bir sitenin enerji verimliliğini etkileyen birçok faktörü dikkate alarak, barındırmadan yazı tipi boyutuna, resimlere, videolara ve renklere kadar en popüler 200 web sitesinin karbon ayak izini hesapladı. Temel gösterge, elbette belirli bir bulutun, bir telekomünikasyon ağının çalıştığı enerji kaynaklarıydı. Büyük bir veri merkezi fosil yakıtlarla çalışıyorsa, doğal olarak, benzer bir anti-derecelendirmeye giriyor. Bu da enerji kaynaklarının durumunu etkiliyor.

Reddit, ankete katılan yüzlerce site arasında kirlilik açısından ilk sırada yer aldı. Yalnızca bir ziyaret ve 69 tıklamayla site, tahmini 13.05 gram karbondioksit yayıyor ve bu da arabayla 5 km yol gitmiş kadar sera gazı salıyor. Aynı zamanda Wikipedia, İnternet üzerindeki “en temiz” popüler kaynak haline geldi. Ziyaret başına 0,04 gram karbondioksit üretiyor. Çevre dostu olma ve enerji verimliliği açısından ikinci sırada, profesyonel sosyal ağ LinkedIn ve onu moda devi H&M izliyor. Online ödeme sistemi PayPal, web yayıncısı WordPress ve kripto para borsası Coinbase de uSwitch tarafından ilk 10’da yer aldı.

Reddit, Pinterest ve Alibaba Pasaklı Kontes Oldu! Karbon…. yazısı ilk önce TeknoBurada üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye’de yasaklı olan Wikipedia, 2019 yılı içerisinde en çok okunan makalelerini açıkladı. Özgür ansiklopedide dünya bakalım hangi makaleleri okumuş?

BTK, 2017 yılında Wikipedia’da yer alan bazı makalelerlerde; Türkiye’yi eli kanlı terör örgütleri ile iş birliği yapan ifadelerin yer aldığını tespit etmiş ve özgür ansiklopedi için erişim engeli kararı almıştı. Oldukça yerinde olan bu atılımın ardından Wikipedia’dan da hamle gelmiş ve bu ifadelerin kaldırıldığı açıklanmıştı.

Ancak yapılan bu hamleler erişim engelinin kalkması için yeterli olmamıştı. Geçtiğimiz günlerde ise Anayasa Mahkemesi, alınan bu kararın geçersiz olduğu konusunda karar almıştı. Anayasa Mahkemesi, 6’ya karşı 10 oy ile özgür ansiklopedinin erişime engellenmesinin ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine karar vermişti.

Bu kararın ardından Wikipedia’nın Türkiye’de tekrardan erişime açılacağı kesinleşmiş olmuştu. Bugün ise özgür ansiklopedi 2019 yılında platformu üzerinde en çok okunan makaleleri açıkladı. Açıklanan bilgilere göre; 2019 yılın içerisinde 43 milyondan fazla görüntülenme ile Avengers: Endgame ilk sırada yer aldı.

Matrix 4 ve Cyberpunk 2077 haberleri ile 2019’u bomba gibi kapatan Keanu Reeves hakkında makale ise 16 milyon okunma listenin son sırasına girmeyi başardı. Biz de sizler için 2019’da en çok okunan makaleleri bir araya getirdik. Umarız 2020’de de ülkemizde Wikipedia’daki makaleler VPN kullanmadan okunabilir hale gelir.

Wikipedia 2019’da en çok okunan makalelerini açıkladı

• Avengers: Endgame – 43,847,319 okunma
• Deaths in 2019 – 36,916,847 okunma
• Ted Bundy – 29,062,988 okunma
• Freddie Mercury – 26,858,123 okunma
• Çernobil Felaketi – 25,195,814 okunma
• En yüksek hasılat yapan filmler listesi – 24,547,640 okunma
• Joker (2019) – 22,062,357 okunma
• Marvel Sinematik Evreni filmlerinin listesi – 21,467,603 okunma
• Billie Eilish – 19,638,478 okunma
• Keanu Reeves – 16,622,576 okunma

Türkiye’de yasaklı olan Wikipedia en çok okunan makalelerini açıkladı yazısı ilk önce TeknoBurada üzerinde ortaya çıktı.

İnternet hayatımızın en önemli parçası haline geldi. İnsanlar artık bir tartışmanın ortasında “dur Google’a soralım” diyorlar ve sosyal medya da hayatımızın her anında yanımızda. Bugün yapılan bir araştırma ise en sık girilen internet siteleri listesi açıklandı. Son 1 ay içinde girilen internet sitelerinin arasında arama motorları, sosyal medya ağları, bizim giremediğimiz sözlük ve tabii ki porno kanalı PornHub yer alıyor. Bir sözlüğe giremezken porno sitelere girebilmemiz de işin ayrı bir ironisi…

En çok girilen internet siteleri!

Listenin birinci sırasında takdir edersiniz ki Google yer alıyor. Bir ayda tam 67 milyar kez tıklanan Google bu konuda rakipsiz bir performans ortaya koyuyor. Google‘ın yok olduğunu düşünebiliyor musunuz? İkinci sırada ise yine Google’ın girişimi olan Youtube var. Bir dönem kapatılması düşünülen Youtube’nin bu noktaya gelmesindeki pay ne olabilir? Üçüncü sırada popülaritesini kaybetmeye başlayan Facebook yer alıyor. Çinli arama motoru Baidu’yu eski günlerini arayan Yahoo takip ediyor. Türkiye’de yasaklı olan Wikipedia, Amazon, Twitter ve PornHub porno sitesini de Instagram takip ediyor.

Umarız bu listeye bir gün teknoburada.net olarak girebiliriz. Biz büyük düşünelim…

https://www.teknoburada.net/2019/07/01/samsungun-ilk-android-telefonu-galaxy-gt-i7500-10-yasini-kutluyor/

En çok hangi internet sitesine giriliyor! PornHub tabii ki listede! yazısı ilk önce TeknoBurada üzerinde ortaya çıktı.

İnternet sitelerinin kapatılması ile ilgili yasal düzenlemelerden sonra yerel mahkemeler sitelerin yayınlarına idari tedbir kararları koydurabiliyorlar. Kişisel hakların korunmasına yönelik bu düzenlemeden sonra bu ve buna benzer birçok hukuki durum yaşandı. Hatta bu durumun Avrupa’da da olduğunu belirtelim. 2008 yılında hakkında özgeçmişiyle ilgili asılsız bilgilerin yer aldığını ileri süren Alman Sol Parti Federal milletvekili Lutz Heilmann açtığı dava üzerine Lübeck Bölgesel Mahkemesi, www.wikipedia.de internet sitesini ihtiyati tedbirle kapattırmıştı. Daha sonra içeriklerin kaldırılmasıyla birlikte site 24 saat sonra yayınına devam etti. Bu sabah saat 08’den itibaren Özgür Ansiklopedi Wikipedia Kapatıldı ve siteye giriş yapılamıyor.

Özgür Ansiklopedi Wikipedia Kapatıldı ama Neden?

Kapatılmanın idari tedbir olduğu belirtiliyor ve süreç ile ilgili henüz net bir bilgi elimizde bulunmuyor. Biz bu kapatılmanın kısa süreceğini ve kişisel hakların korunması ile ilgili olduğunu düşünüyoruz. Gelişmeler oldukça sizlerle paylaşacağız.

Apple ve Samsung durdu; Oppo ve Huawei Yükselişte

Özgür Ansiklopedi Wikipedia Kapatıldı! yazısı ilk önce TeknoBurada üzerinde ortaya çıktı.